Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc

Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc

Bào chế vỏ quế thành vị thuốc là phương pháp được sử dụng rất nhiều trong đông y. Từ trước đến nay, vỏ quế có tác dụng rất lớn trong cả đông và tây y. Vỏ quế là vị thuốc không thể thiếu trong bào chế vị thuốc của đông y. Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc được thực hiện như thế nào, mời các bạn đọc thông tin dưới đây.

Vỏ quế bào chế thuốc có tên là Ramulus Cinnamoni, tên khoa học thường gọi là Cinnamomum loureirrii Ness. Quế thuộc họ Long não. Bộ phận của cây quế thường dùng để bào chế thành vị thuốc là vỏ cây quế.

Ở Việt Nam có rất nhiều loại quế nhưng nổi tiếng nhất là quế Thanh ở vùng Thanh Hóa. Quế Thanh có tên gọi là C.loureiri Nees, rất nổi tiếng và có giá trị kinh tế lớn. Tiếp theo là quế Quỳ trên đất Nghệ An. Quế Quỳ cũng là loại quế nổi tiếng được nhiều nước trên thế giới nhập khẩu sản phẩm làm từ loại quế này. Vỏ quế bào chế thuốc cũng sử dụng loại quế này rất nhiều và mang lại hiệu quả cao.

Ở cùng một cây, nhưng vỏ quế bóc ở những bộ phận khác nhau cũng có chất lượng khác nhau. Và người ta đánh giá chất lượng tốt xấu của vỏ quế cũng chính từ việc vỏ quế được bóc ra từ bộ phận nào. Trong bào chế vỏ quế thành vị thuốc, điều này cũng rất quan trọng. Vỏ quế bóc ở những bộ phận khác nhau được chia thành từng loại như sau:

Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc
Vỏ quế luôn là vị thuốc quan trọng trong đông và tây y

+ Quế hạ bản: vỏ quế lấy ở phần dưới thân, tức vỏ lấy từ thân trở xuống gốc mà không lấy phần bên trên.

+ Quế trung châu: là vỏ quế lấy ở phần giữa của thân cây.

+ Quế thượng biểu: là vỏ quế lấy ở phần giữa cây quế trở lên phía ngọn.

+ Quế chi: vỏ quế lấy ở các cành cây, quế chi tiêm lấy ở ngọn cành.

Cách thử quế tốt xấu:

Trong bào chế vỏ quế thành vị thuốc rất cần xem độ tốt xấu của vỏ quế. Muốn xem quế tốt xấu thì xem như thế nào, có một số cách dưới đây:

Cách 1: cạo bỏ phần vỏ bên ngoài, sau đó mài với ít nước. Nếu nước chảy ra là chất trắng như sữa bò thì đó là loại vỏ quế tốt nhất. Còn nếu như nước chảy ra như nước chè xanh thì đó là loại hai, không tốt cũng không phải quá tệ. Trường hợp nước chảy ra là nước màu đỏ thì đó là quế loại ba, loại này không tốt.

Cách 2: thử quế bằng cách nếm. Nếu miếng quế lúc đầu cho thấy vị ngọt cay, sau thấy đắng, cuối cùng thấy ngọt (cay ít) thì đó là loại quế tốt. Loại này mang bào chế thành vị thuốc thì rất tốt. Dân Thanh Hoá thường có câu ‘lòng son, vỏ khế’, tức là muốn nói quế tốt phải như thế.

Cách 3: thử quế tốt xấu còn có thể thực hiện bằng cách gọt vỏ và cắt đôi quế. Nếu thấy chỗ cắt mà trong như sáp, mịn và có đường ‘bạch chỉ phân du’ thì chứng tỏ đó là loại quế tốt. Nên nhớ, sợi chỉ trắng xuất hiện này phải thẳng, nếu ngoằn ngoèo thì đó là loại quế không tốt lắm. Như vậy, đó không phải là vỏ quế bào chế thành vị thuốc tốt nhất.

Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc
Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc được nhiều người truyền tai nhau

Cách 4: trong tây y, để đánh giá quế tốt hay xấu thì phải xem vỏ quế đó cho tỷ lệ tinh dầu cao hay thấp. Nếu cho lượng tinh dầu cao thì đương nhiên là quế tốt, và cho tinh dầu thấp thì ngược lại. Tuy nhiên, nói chung nếu là quế khô, có mùi thơm, có chất dầu, vị cay hơi ngọt, vỏ hơi nâu không vụn nát, ẩm thì đó hẳn là loại quế tốt. Và đó là vỏ quế bào chế thành vị thuốc tốt nhất.

Trung Quốc thì có loại quế đơn, quế bì, hay thường gọi là quế nhục (C.cassia BL). Loại quế này có mọc ở nước ta. Trên thị thường thì đây là loại quế có giá trị nhất. Đương nhiên, nó cũng chính là loại quế tốt nhất để bào chế vỏ quế thành vị thuốc.

Loại quế này có vị ngọt, cay, tính đại nhiệt. Tác dụng có thể hỗ trợ trị chân tay lạnh, tả lỵ, đau bụng, bế kinh, tiêu hoá, kiện Vị.

Các bài thuốc sử dụng quế thành vị thuốc như sau:

– Hỗ trợ điều trị phong hàn: có thể dùng  quế chi với Ma hoàng làm tăng tác dụng tăng tiết mồ hôi của Quế.

– Với các hội chứng hư biểu biểu hiện như ra mồ hôi, sợ gió, sốt, mạch Phù Trì: kết hợp dùng Quế chi với Bạch thược trong bài Quế Chi Thang.

– Trường hợp đau khớp do nhiễm phong hàn và thấp khớp, biểu hiện như đau các khớp, chân tay, vai và lưng: có thể kết hợp dùng  Quế chi với Phụ tử.

– Nếu tâm Tỳ dương hư ở biểu hiện như trống ngực, phù và thở nông: có thể dùng  Quế chi với Phục linh và Bạch truật.

Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc
Vỏ quế cho chất lượng tinh dầu là một trong những cách đánh giá vỏ quế tốt hay xấu

Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc:

Bài thuốc có sử dụng vỏ quế đã có, vậy phương pháp bào chế vỏ quế như thế nào, có thể làm theo phương pháp của trung y hoặc cũng có thể làm theo cách của kinh nghiệm dân gian.

 

Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc
Vỏ quế có nhiều lợi ích đối với sức khỏe

Theo Trung y: phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc chính là gọt sạch bì thô. Nếu sử dụng để làm thuốc theo thang thì kết hợp vỏ quế với các vị thuốc khác mài với nước thuốc uống. Còn nếu sử dụng vỏ quế làm thuốc  hoàn tán thì cũng kết hợp vỏ quế với các vị khác rồi tán thành bột để uống.

Theo kinh nghiệm dân gian: thường sử dụng loại vỏ quế tốt nhất, mài vỏ quế trong bát sành với một ít nước đun sôi để nguội để uống. Cách khác nữa là mài với ít nước thuốc thang để uống. Đó chính là phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc tốt nhất.

Để bào chế vỏ quế thành vị thuốc thì với loại vỏ quế thường, chỉ cần làm nước hãm để uống. Đầu tiên, cạo bỏ bì thô, gọt thành miếng mỏng, sau đó, tẩm nước đồng tiện 1 – 2 ngày đêm. Tiếp theo, cho miếng quế đã tẩm vào cái chén có nắp, đổ nước sôi vào rồi róc ngay ra bỏ đi. Tiếp tục cho vào nước sôi khác, lần này để ngấm nguội rồi mới lấy ra uống. Mỗi lượt vỏ quế có thể pha 2 – 3 lần.

Trên đây là phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc bạn có thể đọc và tham khảo. Nên nhớ bảo quản ở nơi khô ráo và kín đáo để có thể giữ được lâu hơn. Sử dụng bài thuốc này chỉ cần lưu ý điều duy nhất là là nếu không phải hư hàn thì không nên dùng và thai phụ cũng không nên dùng loại này.

Summary
Review Date
Reviewed Item
Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc
Author Rating
51star Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc1star Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc1star Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc1star Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc1star Phương pháp bào chế vỏ quế thành vị thuốc

Leave a Reply

Your email address will not be published.