Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa giúp bạn hiểu hơn về cây quế này

Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa

Việt Nam là đất nước nổi tiếng về trồng quế với 4 vùng trồng quế chính là: Yên Bái, Quảng Ninh, Quảng Nam – Quảng Ngãi, Thanh Hóa – Nghệ An. Mỗi vùng trồng quế có loài quế và đặc điểm khác nhau. Bài viết này xin giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa để các bạn cùng tìm hiểu.

Cây quế hay còn gọi với các tên khác như: nhục quế, quế Thanh, quế Quỳ, cannellier royal, cannellier d’Annam.

Tên khoa học của cây quế là Cinnamomum loureirii Nees (Cinnamomum obtusifolium Nees var. loureirii Perrot et Eberh, Laurus cinnamomum Lour.)

Quế thuộc họ Long não Lauraceae.

Dưới đây là bài giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa

Mô tả về cây quế Thanh Hóa

Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa sẽ cho bạn biết được, đây là một cây thân gỗ cao từ 12-20m. Trong 4 năm đầu, cành quế bắt đầu mọc ra, cành quế có nhiều loại (4 cạnh, dẹt, nhẵn). Lá quế hơi hình trứng hai đầu hơi nhọn và dẹt lại; lá có 3 gân từ cuống đến đầu lá rất rõ, mặt dưới lá phủ những vẩy nhỏ. Phiến lá quế dài từ 12-15cm, rộng 5cm. Cuống lá dài khoảng 15mm. Hoa quế có màu trắng, mọc thành chùy ở kẽ lá hay đầu cành. Quả quế  hình như quả trứng, dài tầm 1cm, lúc đầu quả có màu xanh lục, nhưng đến khi chín thì ngả sang màu nâu tím; mặt quả bóng, về phía cuống còn sót đế hoa có lông.

Cây quế Thanh Hóa phân bố, trồng hái và chế biến như thế nào?

 Phân bố

Cây quế Thanh Hóa được trồng nhiều ở vùng núi của nước ta, nhưng chủ yếu ở dọc dãy núi Trường Sơn. Ở Quảng Nam, Quảng Ngãi cũng có nhưng người ta cho rằng loài này không giống . Tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) mặc dù nhiều quế nhưng cũng không có loại quế này.

Nhân dân cho rằng, chỉ có loại quế ở Thanh Hóa là tốt nhất, cũng vẫn loài cây đó nhưng mọc ở Nghệ An (Quỳ Châu) thì cho là kém hơn. Mặc dù,  nhiều khi ranh giới giữa Quỳ Châu (Nghệ An) và Thanh Hóa không rõ rệt lắm. Tuy nhiên, sự thực về giá trị có khác nhau đến như vậy không thì chưa có nghiên cứu khoa học nào xác minh. Cây quế Thanh Hóa quý nhất là vùng Trịnh Vạn (Châu Thường Xuân) và Đông Châu (Phú Xuân). Nghệ An có quế ở Phủ Quỳ là nổi tiếng, nhưng nhiều vùng ở Phủ Quỳ, tiếp giáp với Thanh Hóa rất khó phân biệt. Đến nỗi, có khi cùng một cây quế mọc hoang nhưng người Thanh Hóa tìm ra thì gọi là quế Thanh, còn người Nghệ An, Hà Tĩnh tìm được lại được gọi là cây quế Quỳ.

Ở hai tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi, giống quế được coi là tốt là quế mọc ở Trà My  (ở Tiên Phước – Quảng Nam). Ở hai tỉnh này các dân tộc thường hay trồng quế và số quế trồng ở đây rất lớn, diện tích lên tới hàng nghìn hecta. Mặc dù giáp với Thanh Hóa, nhưng trong bài giới thiệu về cây quế Thanh Hóa thì quế ở Quảng Nam, Quảng Ngãi vẫn được cho là khác biệt.

Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa
Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa cho biết quế chủ yếu mọc dọc dãy Trường Sơn

Trồng hái

Trồng hái cũng là một trong những vấn đề cần được nêu trong bài giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa. Để trồng được cây quế Thanh Hóa cho ra chất lượng cây tốt nhất, có thể gieo hạt, hoặc chiết cành hay đào những cây quế mọc hoang ở rừng về.

Vào tháng 7-8, nếu muốn lấy hạt cây quế Thanh Hóa để trồng thì  phải chọn ở những cây khỏe, hạt hái về đem ngâm nước để lựa chọn, bỏ hạt nổi chỉ lấy những hạt chìm. Hạt quế trước khi đêm ươm phải được rửa sạch bằng nước vôi, rồi đem ươm ngay. Vì hạt chóng mất khả năng mọc cho nên cần trồng hết sức sớm. Trong vòng 10-15 ngày sau khi hái, hạt phải đem ươm ngay, vì nếu để lâu tỉ lệ mọc kém hoặc mất hẳn. Sau 1 năm, khi cây cao chừng 30cm thì đánh cây trồng.

Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa
Để trồng được cây quế Thanh Hóa cho ra chất lượng cây tốt nhất, có thể gieo hạt, hoặc chiết cành hay đào những cây quế mọc hoang ở rừng về.

Cây quế Thanh Hóa có thể thu hoạch sau 5 năm. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của những người trồng quế nhiều năm thì cây quế càng lâu năm thì càng tốt (20- 30 năm trở lên).

Nếu trồng quế Thanh Hóa theo phương pháp chiết cành thì thường tiến hành vào tháng 9-10. Tuy nhiên, phương pháp này ít dùng vì người ta cho rằng quế trồng bằng chiết cành vỏ thường mỏng, kém giá trị.

Chế biến

Bài viết giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa sẽ hướng dẫn các bạn chế biến loại quế này. Cây quế Thanh Hóa tiến hành bóc vỏ vào các tháng 4-5 và 9-10 là tốt nhất vì lúc này cây quế lắm nhựa, bóc dễ, không sót lòng. Quế mà bóc sót lòng thì bị coi là kém giá trị. Trước khi bóc người ta làm dàn có bậc cao 4-5m quanh cây quế để trèo lên cho dễ và không làm hỏng vỏ quế. Khi sắp bóc người ta lấy lạt buộc quanh thân và cành to, cách 40- 50cm buộc một vòng để làm chỗ cắt cho đều. Dùng dao thật sắc, mũi nhọn và lấy dùi đục gõ cho đứt vỏ quanh cây và cành, cuối cùng cắt dọc từng đoạn 40cm. Sau khi đã cắt ngang và dọc xong, sẽ lấy đầu que nứa vót nhọn và mỏng lách vào khe cắt, vỏ quế tự tách ra.

Còn ở Quảng Nam, Quảng Ngãi thì trước khi bóc vỏ quế người ta bóc một khoanh sát gốc cách mặt đất độ 20- 30cm. Sau đó, người ta đợi chừng một tháng mới bóc các đoạn khác. Quế bóc xong, lại bổ dọc thành từng thanh dài 40-50cm, rộng 5-10cm. Sau khi bóc hết thân cây thì ngả cây để bóc ở các bộ phận khác. Vỏ quế bóc ở những nơi khác nhau của cây không nên để lẫn lộn. Phần vỏ lấy từ cách mặt đất 0.2-0.4m đến 1.2m gọi là quế hạ căn và được coi là quế kém chất lượng. Đó là sự khác biệt giữa cây quế Thanh Hóa với cây quế ở những vùng khác. Và từ l.2m trở lên đến chỗ cây quế chia cành thứ nhất gọi là quế thượng châu được coi là quế tốt nhất.

Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa
Cây quế Thanh Hóa tiến hành bóc vỏ vào các tháng 4-5 và 9-10 là tốt nhất vì lúc này cây quế lắm nhựa, bóc dễ, không sót lòng

Trong chế biến quế Thanh Hóa, vỏ bóc ở những cành quế to gọi là quế thượng biểu. Vỏ bóc ở cành nhỏ gọi là quế chi (chỉ các cành quế con, phơi khô).

Một cây quế Thanh Hóa trưởng thành trung bình cho 30kg quế tốt và 10kg loại vừa. Quế hái xong phải đem ủ, nếu ủ không tốt, quế cũng mất giá trị.

Người dân vùng trồng quế ở Thanh Hóa thường chọn những chiếc sọt to, dán giấy cho kín rồi tìm lá chuối tươi phơi cho ỉu trước khi ủ. Vỏ quế hái về phải ngâm nước một ngày, rửa sạch, rồi để khô nước, hoặc lấy vải lau khô sạch. Lấy lá chuối khô xếp quanh sọt và đáy sọt dày chừng 5cm sau đó xếp quế vào cho đầy. Cuối cùng lại xếp một lớp lá chuối dày 5cm nữa, rồi dậy kỹ và buộc chặt. Cứ mỗi ngày đảo mặt trên xuống dưới, mặt dưới lên trên, để cho nóng đều.

Tùy vào mỗi mùa mà thời gian ủ quế khác nhau, nếu là mùa nóng thì ủ 3 ngày, còn mùa lạnh thì 7 ngày. Muốn biết quế đến lúc nào là chín thì người dân thường đặt trên mặt một hòn đá nặng để nén và khi hòn đá có hơi nước bốc ở quế lên ướt là được. Đó cũng là đôi nét về cây quế Thanh Hóa mà bạn cần biết nếu muốn tìm hiểu về loại cây này.

Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa
Muốn ươm quế Thanh Hóa cũng cần có kỹ thuật

Sau khi quế chín thì cho dỡ quế ở sọt ra, và  ngâm trong nước 1 giờ nữa. Sau đó, vớt ra, đặt lên các phên nứa, rồi dùng một phên nứa đè lên buộc ép cho thẳng. Để chỗ khô mát, khi nào quế khô, tai tái, lấy từng thanh quế buộc ép vào ống nứa thẳng và tròn để có dáng thẳng và đẹp. Một ngày cởi ra hai lần để lau chùi mặt trong cho bóng, rồi lại buộc vào. Làm như vậy mỗi ngày cho đến khi thấy quế khô là được. Tất cả thời gian mất khoảng 15-16 ngày nếu là mùa nóng hoặc  một tháng nếu là mùa lạnh. Hoặc tùy theo cây quế Thanh Hóa to, nhỏ khác nhau mà thời gian ủ khác nhau.

Ủ quế Thanh Hóa là phương pháp đặc biệt và người ta chỉ áp dụng nó đối với phần quế bóc ở thân và cành to. Với vỏ quế bóc ở các cành nhỏ thì chỉ cần phơi khô trong mát là được.

Chế biến quế Thanh Hóa rất cầu kỳ vì thế nếu muốn quế có giá trị lâu dài thì khâu bảo quản rất quan trọng. Để bảo quản, thông thường, người ta lấy sáp ong miết vào hai đầu của thanh quế, lấy vải mềm quăn lại cất đi, có khi cho vào ống kẽm. Người có nhiều quế, làm một hòm bằng gỗ lót kẽm, hai ngăn, ngăn dưới để chậu mật ong để giữ độ ẩm vừa đủ, ngăn trên có mắt cáo thưa để xếp quế. Có như vậy mới khỏi khô dầu, hương vị mới bảo vệ được.

Để nhận biết quế tốt, khi xem quế, thuờng người ta cạo một lớp mỏng ở đầu thanh quế rồi nhìn hễ thấy nhiều dầu. Nếm quế Thanh Hóa có vị cay ngọt hơi chát, khi pha với nước, nước có màu trắng đục (nhiều dầu) thì coi là tốt.

Trên thị trường, để đánh giá quế tốt hay xấu thì thường chỉ căn cứ theo tỷ lệ tinh dầu.

Quế Thanh Hóa có thành phần hóa học nào?

Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa cho biết, nhân dân ta dùng quế Thanh Hóa, quế Quỳ hay quế Trà My với những công dụng đặc biệt. Tuy nhiên, sự nghiên cứu thành phần hóa học chưa thấy những thành phần đặc biệt nào, so với các loài quế khác giới thiệu ở sau và được dùng trên thế giới.

Tuy nhiên tỷ lệ các hoạt chất trong quế Thanh Hóa và trong tinh dầu quế của ta có khác.  Ngoài những chất như tinh bột, chất nhầy, tanin, chất màu, đường, trong quế Việt nam có tới 1-5% tinh dầu (các loài quế khác thường chỉ có 1-2%).  Trong tinh dầu quế Việt Nam có chứa khoảng 95% andehyd cinnamic aD=-0°8 (theo Roure Bertrand). Tinh dầu quế của ta tan trong cùng một thể tích cồn 70°.

Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa
Quế có giá trị phải là quế bóc vỏ không sót lòng

Công dụng và cách dùng của quế Thanh Hóa

Trong tây y, cây quế Thanh Hóa và tinh dầu quế được coi là một vị thuốc có tác dụng kích thích làm cho sự tuần hoàn mau lên (huyết dược lưu thông), hô hấp cũng mạnh lên. Quế còn gây co mạch hay sự bài tiết cũng được tăng lên. Nó còn gây co bóp tử cung và tăng nhu động ruột.  Ngoài ra, tinh dầu quế có chất sát trùng mạnh.

Trong đông y, quế được coi là một vị thuốc bổ, có nhiều công dụng có khi chữa cả đau mắt, ho hen, bồi bổ cho phụ nữ sau sinh nở, bệnh đau bụng đi tả nguy hiểm đến tính mệnh. Tuy có nhiều người dùng thì rất tin ở quế Thanh Hóa, nhưng cũng có một số người do dùng quế mà bị hỏng mắt, cho nên cũng cần thận trọng trong việc sử dụng. Đó chính là phần của bài giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa mà StarFoods muốn giới thiệu đến các bạn.

Cách dùng quế Thanh Hóa:

Bài giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa giúp bạn tìm hiểu về cách dùng của cây quế Thanh Hóa được dùng bằng cách lấy miếng quế mài với nước mà uống hoặc pha như pha chè. Gọt quế thành những miếng mỏng, cho vào cái chén có nắp, đổ nước sôi vào rồi rót ngay, nước này ta bỏ đi, cho thêm nước sôi lần thứ hai, lần này chờ ngấm, để nguội mới uống. Khi nào uống hết thì lại pha nước sôi vào nhưng lần này nên đặt chén quế vào một chén to hơn đựng nước sôi để quế dễ ngấm hơn. Vỏ quế Thanh Hóa có thể pha 2 hay 3 lần nước, loại tốt có thể được tới 5-6 nước.

Đơn thuốc có quế Thanh Hóa:

Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa còn giúp chúng ta biết được những đơn thuốc chữa bệnh có thành phần là quế. Dưới đây là một số đơn thuốc:

Hỗ trợ điều trị cảm mạo: Quế chi 8g, cam thảo 6g, thược dược 6g, sinh khương 6g, táo đen 4 quả, nước 600ml. Cho tất cả các vị này vào sắc đến khi còn 200ml. Chia 3 lần uống trong ngày (uống nóng), chữa cảm mạo.

Giúp phục mạch thang: Chích Cam thảo 12 – 16g, A giao 8 – 12g, Mạch môn 8 – 12g, Quế chi 6 – 12g, Gừng tươi 12g, Đại táo 6 – 8 quả, Đảng sâm 8 – 12g, Sinh địa 16 – 20g, Ma nhân 6 – 12g. Sắc nước uống, theo sách Cổ thì nếu cho thêm 1/2 rượu để sắc thì quế Thanh Hóa sẽ phát huy tác dụng tốt hơn. Tác dụng của bài thuốc này là ích khí bổ huyết, tư âm phục mạch.

Trên đây là bài viết giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa. Hy vọng bài viết này sẽ giúp ích cho những ai muốn tìm hiểu về cây quế Thanh Hóa và muốn phát triển về giống cây trồng này. Chúc các bạn thành công!

Summary
Review Date
Reviewed Item
Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa
Author Rating
51star Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa1star Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa1star Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa1star Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa1star Giới thiệu đôi nét về cây quế Thanh Hóa

Leave a Reply

Your email address will not be published.